ЕУ ги ублажува мерките, бензинците и дизелите добиваат нова шанса

Европската Унија би можела да го ублажи еден од најконтроверзните делови од својата автомобилска политика. Комитетот за животна средина на Европскиот парламент изгласа предлог со кој целосната забрана за продажба на нови автомобили со мотори со внатрешно согорување од 2035 година би била значително ублажена, оставајќи простор бензинските и дизел моделите да останат на пазарот во ограничен обем.

Предлогот беше усвоен со 48 гласа „за“, 30 „против“ и двајца воздржани, но засега не претставува нов закон. Станува збор за преговарачка позиција на Европскиот парламент, која допрва треба да биде потврдена и усогласена со земјите членки.

Помали барања за намалување на CO2 емисиите

Најголемата промена се однесува на целите за емисиите на јаглерод диоксид кај новите патнички автомобили. Наместо досегашната цел за 100-процентно намалување на емисиите до 2035 година, комитетот предлага таа да се намали на 87,5 проценти во споредба со нивото од 2021 година.

Во пракса, тоа би значело дека производителите ќе можат да продолжат да продаваат ограничен број возила со мотори со внатрешно согорување и по 2035 година, доколку ги исполнуваат останатите услови за намалување на емисиите.

Нов систем на кредити за нискојаглероден челик

Предлогот воведува и нов механизам кој ќе им помогне на производителите полесно да ги исполнат еколошките цели. Дел од обврските ќе може да се покријат преку користење нискојаглероден челик произведен во Европската Унија.

Овие кредити ќе можат да покријат до 7,5 проценти од референтната цел за 2035 година, со што ефективното намалување на емисиите практично би се доближило до околу 95 проценти.

Во периодот до крајот на 2034 година, овој механизам ќе биде значително поограничен, бидејќи кредитите ќе може да покријат најмногу 3 проценти од поставените цели.

Полабави правила и за комерцијалните возила

Предлогот носи измени и за лесните комерцијални возила. За 2030 година комитетот предлага намалување на емисиите од 35 проценти, што е помалку од предлогот на Европската комисија од 40 проценти, но и значително пониско од сегашната обврска од 50 проценти.

За 2035 година, наместо целосно елиминирање на емисиите, новата цел би изнесувала 80 проценти, при што и овде ќе може да се користи системот на кредити за нискојаглероден челик.

Зошто челикот станува важен фактор?

Европските пратеници сметаат дека емисиите не треба да се оценуваат исклучиво преку она што излегува од издувната цевка. Производството на челик претставува еден од најголемите извори на CO2 во синџирот на производство на автомобилите, па затоа користењето почист челик треба да биде дополнително вреднувано.

Со ова се прави значајно отстапување од досегашниот концепт, кој ги земаше предвид само емисиите што ги создава самото возило при возење.

Ништо сè уште не е конечно

И покрај гласањето во Комитетот за животна средина, правилата засега остануваат непроменети. Предлогот треба да биде изгласан и од целиот Европски парламент, што се очекува во декември 2026 година, по што ќе следуваат преговори со Советот на Европската Унија.

Доколку не биде постигнат конечен договор, во сила остануваат сегашните правила, според кои од 2035 година е предвидено 100-процентно намалување на емисиите за новите патнички автомобили и лесните комерцијални возила, што практично значи прекин на продажбата на нови модели со мотори со внатрешно согорување.